HİLAL ÖZTÜRK / Haber Merkezi – Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün (TKGM) taşınmaz bedellerinin adil halde belirleneceği ‘Değer Bilgi Merkezi’ uygulamasını 2026’nın birinci çeyreğine kadar İstanbul’da, 2027 ortasına kadar da 81 vilayette devreye alacak. Bakanlık açıklamasına nazaran uygulamayla parsel ve bağımsız kısım bazlı bedel haritaları oluşturulacak ve her taşınmazın piyasa kıymeti haritalara işlenecek. Türkiye’nin resmi, şeffaf kıymet sorgulama sistemi olacak uygulamayla konut ve arsa fiyatlarındaki manipülatif sayıların önüne geçilmesi hedefleniyor.

TKGM’nin dijital yapı envanteri çalışmaları ‘Üç Boyutlu Kent Modelleri Projesi’ ve ‘Değer Bilgi Merkezi’ uygulamasıyla yeni bir kademeye geçecek. Vatandaş, yapacağı bir yatırıma dair her bilgiye bu sistemden ulaşabilecek. Taşınmazın gerçek piyasa değerini, kendi mahallesi ve sokağındaki başka taşınmazlarla karşılaştıran yapay zeka takviyeli dijital bir ortamda görebilecek.

Kritik bir adım

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum projenin afete hazırlık için ciddi katkı sunacağını belirterek, “Bu çalışma afet riskli vilayetler için de büyük kıymet taşıyor. Sistemdeki datalar kentsel dönüşümden mekansal planlamaya kadar bir çok alana altlık oluşturacak” dedi. ‘Değer Bilgi Merkezi’ kapsamında her taşınmazın piyasa kıymeti haritalara işlenecek. ‘Üç Boyutlu Kent Modelleri Projesi’ de şehirlerin dijital ikizlerini oluşturuyor. Sistem, kentsel dönüşüm, vergi, afet idaresi, altyapı planlaması için temel data altlığı sağlayacak.

‘Spekülasyona son verilecek’

Av. Ali Güvenç Kiraz (Gayrimenkul Hukukçuları Derneği Başkanı)

■ Bu çalışma, şahsî dataların korunması kanununa karşıt değil. Bedel haritası paha belirlemek üzere yapıldığı ve kamu kurumları ferdî datalara ulaşmada hak sahibi oldukları için bu noktada şahsî dataları alma ve kullanma konusunda hak ihlali bulunmuyor. Doğal ki bakanlık ve idari ünitelerin bu ferdî dataları üçüncü kişi ya da kurumlarla paylaşmaması gerektiği de aşikar. Datayı alma, kullanma, sürece konusunda kanuna alışılmamış bir çalışma değil.

■ Paha haritaları mevcut taşınmazları satın almak ve kiralamak isteyenler açısından şeffaf bir ortam sunmak istiyor. O taşınmazla ilgili o bölgede nasıl bir bedelin oluştuğunu vatandaşın önüne koymak istiyor. Bu kamunun yaptığı bedelli bir çalışma. Mağduriyetler giderilmiş olacak.

■ Taşınmazlar üzerinde spekülasyon oluşumu da engellenmek isteniyor. Çeşitli internet portallarında mahalle mahalle ilanlarla taşınmaz kıymetlerinin artırıldığı, haksız gelir elde edildiği görüldü.

■ Bedel haritaları çok büyük ihtimalle tapuyla entegre olarak. Bundan sonraki devirde belediye rayiç kıymetleri değil, burada bahsedilen mahalle ve sokak rayiç pahaları dikkate alınacak.

‘Balonlama’ bitecek gerçek kıymet görünecek

Nihat Şen (Kentsel Dönüşüm Uzmanı)

■ Bedel haritaları, üç boyutlu kentler çalışmasıyla ilgili. Başta İstanbul olmak üzere 81 ilin tamamında uygulanacak, vilayet, ilçe, mahalle, sokak bazında hem gayrimenkuller hem yerlerin aktüel pahaları tespit edilecek.

■ Kentsel dönüşümde uyguladığımız bir formülle bedeller belirlenecek.

■ Bu haritalar internet sitelerinde ‘balonlama’ tabir ettiğimiz fiyatlarla satış yapan fırsatçıları engelleyecek. Satın almak istediğiniz taşınmazın gerçek ve şimdiki kıymetini, şeffaf, aracısız öğrenebileceksiniz. Bir konutun tüm envanteri ortaya çıkacak. Ruhsatlı mı, denetimleri yapılmış mı, gerçek bedeli nedir? Hepsi ortaya çıkabilecek.

■ Tapu süreçlerinde emlak kıymeti üzerinden harç alınıyor, emlak bedeli düşük gösterilerek önemli bir vergi kaybı yaşanıyor. Bu çalışma vergi kaybını da önleyecektir.

■ Bu çalışma 1 milyonluk konuta 10 milyon lira istemenin de önüne geçiyor.

■ Haritalar belirli olduktan sonra kira pahaları de stabil hale gelecektir.”