Turizm Restoran Yatırımcıları ve Gastronomi İşletmeleri Derneği (TURYİD) Başkanı Demirer, AA muhabirine, yaz başının hem yatırımcı hem de işletmeci açısından her vakit hareketli geçtiğini hatırlatarak, “Turizmde yeterli bir dönem beklentimiz var. Açıklanan birinci çeyrek bilgileri maksatların üzerinde gerçekleşti. Bu da ikinci çeyrek için bizi umutlandırıyor.” dedi.
Yılın birinci çeyreğine ait değerlendirmede bulunan Demirer, döviz kurlarındaki artış suratının enflasyonun gerisinde kalmasının bilhassa yeme-içme kesiminde ezalar yarattığını söyledi.
Demirer, 2022’den bu yana enflasyonun yüksek seyrettiğine işaret ederek, “Döviz kurları enflasyonun artış suratının gerisinde kaldı. Bu da Türk lirasını avro ve dolar bazında daha zayıf hale getirdi. Türkiye, fiyat-performans açısından daha zayıf bir ülke pozisyonuna geldi. Bu durum yeme-içme dalında de çok ağır hissedildi. Hem mahallî piyasada hem de turizmde, konukların cebindeki harcanabilir paranın azalmasından kaynaklanan ezalar yaşıyoruz. Daha da kıymetlisi, konuklar ödedikleri fiyatın karşılığında aldıkları tecrübesi kâfi görmüyorlar.” diye konuştu.
Sektörde yaşanan kalite meselelerine dikkati çeken Demirer, kontrolsüz yatırımların hem kesime hem de tüketiciye ziyan verdiğini bildirdi. Demirer, tüketicilere markasına güvendikleri işletmeleri tercih etmelerini tavsiye ederek, “Çünkü ben bile 30 yıllık deneyimimle gittiğim yerde neyle karşılaşacağımı kestiremiyorum. Tüm bu tablo, Türkiye’nin turizmde fiyat-kalite istikrarı açısından algısını olumsuz etkiliyor. Artık beşerler ödediği paranın karşılığında aldığı tecrübeden mutlu kalmıyor. Türkiye, ‘fiyat-performans açısından tatmin edici ülkeler’ listesinden çıkma riskiyle karşı karşıya.” dedi.
Dövizin enflasyonun gerisinde kalmasının kesimde sorun yarattığını vurgulayan Demirer, döviz denetiminin büyük fotoğrafta daha öncelikli olduğunu, bu nedenle dal olarak diş sıktıkları bir devirden geçtiklerini söz etti.
Demirer, yılın birinci dört ayının yeme-içme kesimi açısından beklentilerin gerisinde kaldığını lisana getirerek, şöyle devam etti:
“Kişi sayısında önemli bir düşüş yaşanmasa da harcama ölçüleri geçen yılın tıpkı periyoduna nazaran enflasyonun hayli altında kaldı. Yüzde 40-50 aralığında enflasyonun olduğu bir ortamda, geçen yıl bir restoranda 100 lira harcayan bir müşterinin bu yıl 150 lira harcaması beklenir. Lakin bu sayılar 110-120 lira bandında kaldı. Bu da vatandaşın alım gücündeki düşüşü yahut daha az harcama isteğini gösteriyor.”
“Gastronomi şenlikleri dönem dışı turizmi destekleyebilir”
Türkiye’de memleketler arası ilgi görmeye başlayan gastronomi şenliklerinin turizmle entegre edilebileceğini söyleyen Demirer, bu sayede dönem dışı turizmin canlandırılabileceğine işaret etti.
Demirer, Türkiye’deki turizm hareketliliğinin büyük ölçüde 15 Haziran-15 Eylül ortasına sıkıştığını söz ederek, “Aslında bu periyot 1 Temmuz-30 Eylül ortası daha da ağır. Turizmin yüzde 60-65’i bu kısa periyotta gerçekleşiyor. Meğer bu yoğunluğu yılın 12 ayına ve farklı bölgelere yaymak mümkün. Şu an yüklü olarak İstanbul, Antalya ve kısmen Ege’de ağırlaşan bir turizm yapısından kelam ediyoruz. Bu da toplamın yüzde 75’ine tekabül ediyor.” diye konuştu.
Gastronominin bu dönüşümde güçlü bir araç olabileceğini vurgulayan Demirer, gastronomi şenliklerinin dönem dışı turizmi destekleyen tesirli bir yan faaliyet haline gelebileceğini söyledi.
Demirer, “Adana’daki Portakal Çiçeği Karnavalı, Urla Enginar Şenliği, Alaçatı Ot Şenliği üzere örnekler çok değerli. Karadeniz’de, Kuzey Ege’de ve Güneydoğu’da Mezopotamya mutfağı etrafında yapılabilecek çok sayıda aktiflik var. Bu alanlar değerlendirilmeli.” dedi.
Fiyat kıyaslamasında “segment farkı” uyarısı
Turizm bölümünde Türkiye ile Yunanistan’ın genelde yanlış kıyaslandığını lisana getiren Demirer, medya ve tüketici algısında adil bir karşılaştırma yapılmadığını bildirdi.
Demirer, “Türkiye’nin en kıymetli yazlık bölgeleri, Yunanistan’ın çok daha farklı bir eser sunduğu adalarındaki yeme-içme noktalarıyla karşılaştırılıyor. Bu durum sağlıklı bir kıyaslama değil.” dedi.
Karşılaştırmaların lakin birebir segmentteki işletmeler ortasında yapılmasının manalı olduğunu aktaran Demirer, şunları kaydetti:
“Bodrum’un en lüks işletmeleriyle Mykonos’un en değerli beach club ve restoranlarını kıyaslarsanız bu elmayla elmayı kıyaslamak olur. Salaş Yunan adası balıkçılarını Bodrum’daki lüks yerlerle karşılaştırırsanız bu elma değil ananasla çarkıfelek meyvesini kıyaslamak olur. Birebir halde Marmaris, Köyceğiz, Selimiye ya da Didim üzere bölgelerdeki mütevazı deniz kenarı restoranlarıyla Yunan adalarındaki misal yerler kıyaslanabilir. Lakin algı bu türlü işlemiyor. Bu yüzden biz de içerliyoruz zira konuk gözünde bu fark görülmüyor.”
Demirer, restoran fiyatlarının kamuoyunda hayat pahalılığının sembolü haline geldiğine de değinerek, “Herkes butiklerdeki kıyafet fiyatlarını değil, kalamar ve karidesin ne kadara yendiğini konuşuyor. Meğer bu hususa daha geniş açıdan bakmak, ülke genelinde fiyat-performans istikrarını pahalandırmak gerekiyor.” sözlerini kullandı.
